Öfke nöbetleri ve isirmayla basa çikma

Genelde, isirma dis çikardiklari dönemden asagi yukari 3 yasina kadar devam eden geçici bir aliskanliktir. Bir yasin altindayken, konusma da olmadigindan, ona göre isirma, bir yerde  oyun seklidir. Bu yas döneminde kesif amaçli, her seyi agzina da götürdügü gözlemlenir.  Bu gelisimsel dönemde çocuk birçok farkli sebepten dolayi isirir: agiz yolu ile haz alir, kesfeder, dis kasir. Daha sonraki yaslarda neden sonuç iliskisini dener; kisilerden tepki alabilmek için isirir. Çocuklarin duygularini belli etmek için de isirdiklari gözlemlenebilir. Duygularini o anda ifade edecek kelime bulamadiklarinda daha kolay yol ile –isirarak- tepkilerini ( “ bana ilgi göster!”, “istemiyorum” vb.) gösterirler. Yas ile isirma azalir bunun sebebi dil gelisiminin ve bas etme becerisinin artmasidir. Ancak zaman zaman isirma huyunun aliskanliga dönüstügünden degisim daha zor geçeklestirilebilir. Isirmanin bir aliskanliga dönüsmesi durumunda çocugun sosyal hayati da etkilenebilir.

Isirma davranisinin baslangiç noktasini, yaramazlik olarak düsünmemek gerekir, beceri eksikliginden kaynaklanir. Çünkü kendini nasil ifade edecegini henüz bilmiyordur. Yine de bu masum isirmalari kabul etmek mi gerekir? Hayir. Isirma ihtiyacini farkli objelerle karsilayabilirsiniz fakat sizi veya bakiciyi veya arkadasini, isirmaya baslamasinin aliskanlik olmasini engellemek için onu durdurmak gerekir. Ister o anda ilgiyi göstermeyin, ister kizdim deyin ama baslangiç noktasinda yumusak kararlilikla tavrinizi koymanizda fayda vardir.

Isirma özellikle 18-24 aylar arasinda daha yogun ve problem olarak karsimiza çikiyor. Çünkü bu aylarda “hayir” dönemine giriyor. Yani herkese karsi çikarak kendini göstermeye, bilinçsizce isyan bayragini açtigi bir döneme giriyor. Sizin, ona sevgiyi gösterme biçiminiz biraz sert veya isirarak ise, çocukta da bir tahrik duygusu baslar. Bu davranis, her çocukta olacak demek degildir, çocugun içinde bu dürtü yok ise negatifliginin en tepe döneminde bile karsiniza çikmayabilir.

iki yas çocuklarinda isirma davranisi sikça görülür. 0-2 yas dönemi bebeklik dönemidir. Bu dönemde bebek meme emer. Bir yasini tamamlayana kadar dis çikarmaya devam eder. Bebeklik döneminde disleri olmadigi için ara sira damaklari ile annenin meme ucunu isirir ve bu aliskanlik haline gelir. Aslinda yapmak istedigi sey çikmakta olan dis yerlerini kasimak amaçlidir. Bebek isirdikça anne sizlanmaya bazen de çiglik atmaya baslar ve bazen ceza vermek isteyip meme vermek istemeyebilir. Anne sizlandikça, bagirdikça, bebek yaptigi isirma davranisinin hayat buldugunu görür ve bunu devam ettirir. Çünkü tam olarak yaptigi isirma davranisinin neye karsilik geldigini anlamamistir. Bu davranisi tekrar ettikçe “yakin çevredeki insanlar eger güler ve ah ne güzel isirdi” gibi sözcükler kullanirsa çocukta isirma davranisi pekisir. Durumu bir tür oyun olarak degerlendirip baska insanlar üzerinde de denemek ister. Kres ortaminda, okul ortaminda aile içinde sürekli olarak isirma eylemini sürdürür.

 Aliskanlik halinde isiran veya isirmaya aday çocugun anne-babasi olarak  neler yapabilirsiniz?

1.Sakin ve Kararli Olun. Çocugunuza isirmanin dogru olmadigini kisa ve net bir sekilde iletin. Uzun açiklamalardan kaçinin.

çocuklarda isirma

2.Isirilan kisiyi telkin edin. Bu sayede çocugunuz eger sizden ilgi çekmek istiyor ise bu davranisina ilgi göstermemis olursunuz. Olumsuz davranisi ilgi ile ödüllendirmekten sakinin. Kendini uygun olarak ifade ettigi zamanlarda onu takdir edin.

3.Alternatifler Sunun. Çocugunuza isirma davranisini yapmamasini gerektigini ilettikten sonra isirmak yerine kullanabilecegini alternatif kelimeleri ona iletin(“hayir”, “dur”, “o benim” vb.)

4.Yönlendirin. Küçük yas çocuklarinda dikkatlerini baska yöne yönlendirmek isirma davranisinin önüne geçmekte yardimci olabilir. Ancak daha büyük yas çocukgunuz enerjisi yüksekliginden veya can sikintisindan isirma davranisinda bulundugunu gözlemlediyseniz, enerjisini olumlu alanlara yönlendirebilirsiniz(dans etmek, resim yapmak, kosmak vb.)

Sizi veya arkadasini isirdiginda, karsisindakinin neler hissetmis olabilecegini anlatmak adina, sizin de onu isirmaniz dogru bir yöntem degildir (bu yöntem, ileride duygusal alanda sorun yasadiginda, empatisini gelistirmek için, sadece sohbet ile sinirli kaldiginda, çok etkili ve ise yarayan bir yöntem olacaktir. Örnegin, kendini iyice ifade eder yasa geldikten sonra, arkadasina oyuncak vermemisse ve bir krize sebep olmussa, dramatizasyonla, arkadasinin neler hissetmis olabilecegini ona hissettirebilir ve çözüm bulma ile düsünme becerisini gelistirebilirsiniz. Unutulmamasi gereken, çocuklar her seylerini, kardesleri bile olsa paylasmak zorunda degiller. Onlara ait çok özel ve paylasmak istemedikleri esyalarin olabilecegine saygi duymak gerekir. Diger taraftan da, ona özel esyalarin disinda kalanlari da paylasmayi ögretmek gerektigini eklemeliyim). Isirma aliskanligini denetleyin yani, çekisme baslayacagini hissettiginiz an, sakinlikle ama hizli müdahale edip, oradan uzaklastirabilirsiniz, dikkatini dagitabilirsiniz.

Siz müdahale edemeden isirmissa, yalniz kalabileceginiz bir ortamda, davranistan hoslanmayip, kizdiginizi, çok kisa açiklayip, çok kisa bir süre mola cezasina koyabilirsiniz. Bu evdeyseniz koltuga, küçük bir sandalyeye koymak olabilir, disaridaysaniz arabaya gitmek olabilir. Ortama göre hizli hareket etmenizde fayda vardir.

Isirilan çocuga ilgi gösterip, isiran çocukla ilgilenmemek de caydirici bir yöntem olabilir.

Davranisa odaklanin, onu yine çok sevdiginizi ama davranisin hosunuza gitmedigini belirtin. Çocuklar, isirinca kötü  çocuk olmuyor, isirmayinca da iyi çocuk olmuyor. Biraz daha büyüdüklerinde ve siz istemediginiz davranisla karsilastiginizda, bu kavramlarin önemini daha çok düsünmeye baslayacaksiniz.

Parkta arkadasini isirmis, konusmayi da sökmüs olan bir çocuga, özür diletmek için bosuna ugrasmayin. Isterseniz sansinizi denersiniz, iyi bir anina gelmis ise belki söyler. Özür dilemek 2-4, -5 yas arasi dönemde bile, çocuklar için zordur. Özür dilemek de çözüm degil, önemli olan sizden tavir görmesidir. Özür dilediginde ise, dilegini kabul edin fakat kizgin tavrinizi bir süre daha sürdürmeniz önemlidir çünkü, diger sekilde özür diledikten sonra tavir görmedigini fark eden çocugun, davranisini tekrar ettigini göreceksiniz.

Olumsuz bir davranis yasandiginda, çocuga o anda öneri vermek uygun degildir, çünkü o sirada sizi dinlemez. Sakinlestikten sonra paylasmak daha etkilidir.

Konusmayi  ister halletmis olsun, isterse isaretle anlatiyor olsun, isirma aliskanligi olan bir çocukla parka gidiyorsaniz, önceden ona olumlu mesajlar vererek hazirlayin. “Simdi biz parka gidiyoruz, baska çocuklar da olacak, oyuncagini vermese de isirmayacagini biliyorum…”.  Anlayacak mi diye düsünmeyin, attiginiz adimlarin onda iz biraktigini, zaman içinde o izin derinleserek anlam kazandigini göreceksiniz

Gelin birlikte çözüm bulalım!

Online randevu almak için tıklayın

Yorumlar