Makaleler

Özel Ögrenme Güçlügü - Disleksi Tanisi Konurken Kullanilan Testler

Özel Ögrenme Güçlügü - Disleksi Tanisi Konurken Kullanilan Testler

Özel ögrenme güçlügü - Disleksi tanisi koymak için ayrintili klinik muayene ve psikometrik test ve degerlendirmeler ve ayrintili öykü almak gereklidir. Akademik basarisi, oryantasyonu, ders çalisma aliskanliklari, dokunsal algisi, ince- kaba motor becerileri gibi alanlar sorgulanir. Tani koymak, özellikle özel egitim almak gerekliligini ortaya koymak gerektiginde öncelikli olur.

Gelin birlikte çözüm bulalım!

Online randevu almak için tıklayın

Özel Ögrenme Güçlügü - Disleksi Tanisi Konurken Kullanilan Testler

Uluslararasi tani siniflandirma sistemlerinde belirtilen kriterler karsilandiginda tani konur. Tani koymak yada koymamak öncelikli degildir. Önemli olan var olan belirtileri ayrintilari ile incelemek ve gerekli tedavi yaklasimlarini çocuga uygun bir sekilde planlamaktir. ÖÖG tanisi koymadan da ÖÖG’ye yönelik olarak tedavi girisimleri baslatilabilir. Taninin varligindan çok bozuklugun siddeti önemlidir. Tedavi ile ögrenme güçlügünün belirtilerinin azaltilmasi hedeflenir. Tedavi sürecinde tani kriterlerini karsilamayacak duruma gelebilir. ÖÖG’ nün varliginda tedavi tek basina DEHB’ye göre daha uzun sürmektedir.

Girdi (input), göz, kulak, deri gibi duyu organlarindan alinan islenmemis uyaranlardir. Bu uyaranlar sinir hücreleri (nöronlar) kanaliyla beyne ulasirlar ve girdilerin algilanmasi beyinde gerçeklesir. 

Ögrenme güçlügü olan çocuklarda bu uyaranlarin algilanmasinda bir sorun vardir.

1) Görsel Algi Bozukluklari: Sekil-pozisyon algisindaki bozukluk, sekil zemin algisindaki bozukluk ya da uzaklik-derinlik-boyut algisindaki bozukluktur.

2) Sekil-Pozisyon algisindaki bozukluk: Çocuk gördügü seyin sekil ve pozisyonunu algilamada güçlük çekebilir. Harfleri ters ya da dönmüs olarak algilayabilir. 

3) Sekil-Zemin algisindaki bozukluk: Bu problem, bir bütünün önemli olan bir parçasina odaklasmada zorluklara neden olur. Okuma bu beceri ile ilgilidir. Çünkü okuma söz dizilerine odaklasmayi, soldan saga ve satir izlemeyi gerektirir. Bu alanda sorunu olan çocuklar okumada satir atlama, satir tekrarlama, sözcük atlama türünden hatalar yaparlar.

4 )Uzaklik-derinlik-boyut algilamada bozukluk: Çocuk derinligi kestiremedigi için esyalara çarpar, düser. Açik alanda oynarken mekânda pozisyonlarini algilamada, sag-sol ayirt etmede güçlük çeker. Top yakalamak, ip atlamak,yap-boz yerlestirmek, çekiç kullanmak bu problemi yasayan çocuklar için güç islerdir.

5) Isitsel Algi Bozukluklari: Duyulan sesleri yanlis algilayabilir. Benzer sesler arasindaki farki ayirt etmeye bagli güçlügü olan çocuklar sesleri birbirine karistirabilirler. Örnegin; soba yerine sopa, kova yerine kafa, bavul yerine davul gibi.

6) Isitsel Figür-Zemin ayirt etme güçlügü: Ayni anda isitilen farkli seslerden birine odaklanma güçlügü olarak tarif edilen bu sorunda çocuk farkli seslerin figür-zemin ayirimi yapmakta güçlük çekebilir. Örnegin; TV seyrederken kendisine seslenince bakmaz, isitmiyormus gibi görünürler. Yine TV seyrederken duyduklari kapi ya da telefon sesinin bulunduklari mekândan mi yoksa TV'den mi geldigini ayit edemezler, isitsel algida kopukluk ard arda söylenen mesajlarin bir kismini kaçirabilirler, algilayamazlar. Örnegin; odana git, arkadasina telefon edip ödevlerini al ve kitaplarinla birlikte buraya gel denildiginde bu mesajin bir kismim duyar yerine getirir, digerlerini duymaz. Uzun komutlar verildiginde bir kismim yapamayabilir.

7) Dokunsal Algi Bozukluklari: Dokunsal algi sorunu olan çocuklar gözleri kapaliyken dokunma duyusu yardimiyla nesneleri tanimlayamaz. Örnegin; eline verilen oyuncagin ne oldugunu anlayamaz, avucuna yazilan sayi ve yaziyi tanimlamakta güçlük çeker.

8) Bütünleme sorunlari: Beyne giden bilgi kaydedilince anlasilmasi gerekir. Bunun için 3 asama tanimlanmaktadir.Siraya koyma, soyutlama ve organizasyon. Bu asamalardan geçen bilgi bütünlesir. Özgül ögrenme bozuldugu olan çocuklarda bu asamalarm birinde ya da tümünde sorunlar söz konusudur. Siraya koyma bozuklugu olan çocuktan dinledigi hikayeyi anlatmasi istendiginde basini sonunu karistirir.

9) Organizasyon sorunu: Bu safha daha önce edinilen bilgilerle yeni kazanilan bilgilerin baglantilarinin olusturularak gruplanmasini ve organizasyonunu kapsar. Ödevlerin unutulmasi, zamanin iyi kullanilamamasi, defterin, odanin, masanin düzensizlikleri organizasyon bozukluguna isaret etmektedir.

10) Bellek-Depolama: Gelen bilgi beyinde kaydedilir, anlasilir, yorumlanir ve daha sonra kullanilmak üzere bellekte depolanir. Özgül ögrenme güçlügünde daha çok kisa süreli bellek bozuklugu görülür. Uzun süreli bellek bozuklugu daha çok zekâ geriliklerinin özelligidir. Kisa süreli isitsel-görsel bellek bozukluklari genellikle birlikte ortaya çikar.

11) Çikti: Ögrenilen bilgiler sözcüklerle (dille) ya da kas faaliyetleri ile (yazma-çizme, jest ve mimikler) ifade edilirler. Özgül ögrenme güçlügü olan çocuklar bu alanlarda güçlük yasarlar. Dil alaninda; kendini ifadede kendiliginden konusma baslatmada, sora yöneltildiginde uygun yaniti verebilmede güçlükleri vardir. Anne baba ve ögretmeni sasirtan, soru soruldugunda bloke olan çocugun spontan konusmaya basladiktan sonra gaye: akici bir sekilde düsüncesini ifade edebilmesidir.

12) Hareket (motor beceri) sistemi alaninda sorunlar: Büyük kas gruplarinin organize olarak çalismamasina bagli olarak yüzme, bisiklete binme, atlama, topa vurma gibi kaba motor becerilerde sorun yasarlar. Sakarlik sik rastlanan belirtilerdir, ince motor beceri sorunlari da gözlenir. Dügme ilikleme, makas kullanma, çatal-kasik kullanma, kalem tutma, resim yapma becerilerinde zorlanir. Yazi problemleri mevcuttur. Ya hizli ve bozuk ya-zarlar ya da çok yavas yazarlar.

ÖÖG –Disleksi tanisi konurken kullanilan testler asagida sunulmustur.

ögrenme güçlügü/disleksi/tanida kullanilan testlerWISC-R TESTI

ÖÖG – Disleksi tanisi koyarken çesitli zeka testleri çok yardimci olmaktadir. Özellikle ülkemizde halen en geçerli olan zeka testi WISC-R testidir. Bu test 6 yasini doldurmus ve 16 yasini doldurmamis çocuk ve ergenlerde uygulanabilir. Ayrica bu testin yönergelerini anlayabilmesi ve uygulayabilmesi için çocugun genel gelisiminin yeterli olmasi gerekmektedir. 

WISC – R testi bir genel zeka puani ve iki temel alt puani ortaya koyar. Bu alt puanlar sözel ve performans puanlardir. Ayrica 6 sözel alt test ve 6 performans alt testi vardir. WISC-R testini tamamlamak için tüm alt testleri uygulamak gerekli olmaz. Bu alt testlerin puanlarinin dagilimi da ÖÖG tanisi için son derece yararli olur.
Genel zeka (toplam) puan ve sözel ve performans alt puanlari genel toplumda ortalama olarak 100’dür. 70’in alti zihinsel islev yetersizliklerini 130’un üstü de oldukça yüksek bir zihinsel gelisimi ifade eder. 

Genel olarak, sözel ve performans alt puanlari arasinda 15 ve daha yukarisinda fark olmasi ÖÖG oldugunu düsündürecek bir bulgu olarak kabul edilir. Sözel zeka bölümü performans zeka bölümünden 15 puan düsükse dilsel alanda, performans zeka bölümü sözel zekadan 15 puan düsükse görsel-motor-algisal alanda sorun oldugu düsünülebilir.

Sözel alt testler: Genel bilgi, benzerlikler, aritmetik, yargilama, sözcük dagarcigi, sayi dizisi

Performans alt testler: Resim tamamlama, resim düzenleme, küplerle desen, parça birlestirme, sifre, labirent

Bu alt testlere göre bazi yetenek kategorileri tanimlanmistir:

Kazanilmis bilgi kategorisi: Genel bilgi, aritmetik, sözcük dagarcigi; bilgiyi kazanma ve kullanabilme yetenegi.

Mekansal yetenek kategorisi: Resim tamamlama, küplerle desen, parça birlestirme ; çok boyutlu mekanda obje yada sembolleri manipüle edebilme yetenegini ölçer.

Kavramsal yetenek kategorisi: Yargilama, benzerlikler, sözcük dagarcigi; dil islevleriyleilgili yetenekleri kapsar.

Siraya koyma yetenegi kategorisi : bellekte depolanan görsel ve isitsel uyaricilari ard arda koyabilme yetenegini ölçer.

Bu kategorilerin her birinden elde edilecek ortalama puan 30’ dur. Buna göre her bireyin zayif ve güçlü yönlerini belirlemek mümkündür. ÖÖG – Disleksi ‘de kavramsal yetenek kategorisinin ortalamasi 30’un altina düsmez. Genel zeka geriliklerinde 30’un altina düser. Özel ögrenme güçlügünde en düsük kategori kazanilmis bilgi kategorisidir. Daha sonra siraya koyma yetenekleri kategorisi ve mekansal yetenek kategorisi gelir. 

SAAT ÇIZIM TESTI

Çocuktan saat resmi çizmesi istenir. Sonra sayilari da yerlestirmesi istenir. Sayilarin yazimi ve siralamasina yönelik sorunlari not edilir. Görsel algilama, siraya koyma, motor becerilerde güçlü ve zayif yönleri gösteriri.

OKUMA YAZMA BECERILERININ INCELENMESI

Çocugun gittigi sinif düzeyinde bir metin okutulur. Bir dakikada okudugu dogru kelime sayisi, tüm metni bitirdigi süre ve yaptigi hatalar not edilir. Okudugunu anlama becerisi ölçülür. Yazma becerisi için sinif düzeyine uygun bir okuma parçasi bakarak ve dikte edilerek yazdirilir. Yazim hatalari ve yazi kalitesi incelenir.

GESSEL GELISIM FIGÜRLERI TESTI

Dokuz sekilden olusur. Çocuktan sekiller kopya etmesi istenir. Çocugun silgi kullanmasina izin verilmez. Sekilleri kolaydan zora dogru gider. Zamana sinirlamasi yapilmaz. Çocuklarin birinci sinifta gamali haç ve eskenar dörtgeni, 9 yasindan sonra kösegenleri birlestirme, ve silindiri çizebilmesi beklenir. Hatalar ; sekil bozma, birlestirememe, bütünlestirememe, çizgilerin aralarini

BENDER –GESTALT TESTI

Geometrik figürlerden olusur. Özel ögrenme güçlügünü ayirt etmedee kullanilan bir testtir. Bütünlestire, dööndürme, birlesritme, duramama, seklin boulmasi gibi hata türleri vardir. Özel ögrenme güçlügünde birlestirme, seklin bozulmasi hatalari sik yapilir.

SAG –SOL DOMINANS ( HEAT ) TESTI

Bireyin kendi bedeninde ve kendisinde sagi- solu ayirt edip edemedigini ögrenmek amaciyla yapilir. Özel ögrenme güçlügü olan bireylerde kendisinde, karsisindaki kiside ve çapraz sag –sol ayriminda zorlanmalar sik görülmektedir.

HARRIS LATERALLESME TESTI

Çocugun gelisim sürecinde, 1-4 yas araliginda, beyin yaim küreleri bazi islevlerde digerine göre daha baskin olarak aktif olmaya baslar. Örnegin, daha önce sag – sol el ayrimi yapmayan çocuk daha çok sag elini kullanmaya, topa sag ayagi ile vurmaya baslar. Sag beyin yarim küresi bedenin sol tarafini , sol beyin yarim kürreside bededenin sag tarafini hareket ettirir. Normal gelisim sürecinde beklenen hareket islevlerinde sol beyin yarim küresinin daha baskin hale gelmesidir. ÖÖG olan bireyler sag –sol yönleri daha çok karistirir. Harris laterallesme testinde çocun siklikla hangi elini, ayagini ,gözünü kullandigi belirlenmeye çalisilir. Elinde silgi varmis gibi, makas.tarak, kalem, çekiç varmis gibi yapmasi istenir. 

GÖRSEL – ISITSEL SAYI DIZILERI TESTI ( GIST –A )

Özel Ögrenme Güçlügü olan bireyler de kisa süreli bellek sorunlari sik görülür. Görsel –isitsel sayi dizileri testi 6-12 yas araligindaki çocuklara uygulanir. Dört alt ölçümden olusan sayilari yazarak, dinleyerek ve söyleyerek tanimlamaya çalisma testidir. Bu test kisa süreli görsel isitsel bellegi ve dikkat ölçer. Çocugu sayilari gruplayarak mi aklinda tuttugu, atlayarak mi söyledigi, sayilarin yerlerini degistirip degistirmedigi incelenir.

Etiketler

Yorumlar