Alt Islatma(enuresis)

Çocuklar genellikle 18-24 aylar arasi tuvalet egitimi almaya hazirdir. Gelisimi normal olan çocuklarin bir çogu 2-3 yas döneminde tuvalet gereksinimini haber verir, ancak bu yaslarda organlari üzerinde tam kontrol saglayamadiklari için zaman zaman altlarini islatabilirler. Alt islatma ya da tibbi adi ile enürezis, bes yasini geçmis ya da esdeger gelisim düzeyine ulasmis çocugun geceleri yatagini ya da gündüzleri giysilerini islatmasi sorunudur. Alt islatmanin bir sorun olarak degerlendirilebilmesi için bunun ardisik üç ay boyunca haftada en az iki kez görülmesi gerekmektedir. Bu davranis sadece bir maddenin (örnegin idrar söktürücüler) ya da genel bir tibbi durumun dogrudan fizyolojik etkilerine bagli ise bu tani konulamaz.

Alt islatmaya neden olan ve tani konulmadan önce arastirilmasi gereken hastaliklar: Bu hastaliklarin varligini tespit edebilmek için çocuk psikiyatristinizden önce çocuk hastaliklari hekiminize basvurmaniz gerekmektedir.

• Diabetes Mellitus (Seker Hastaligi)çocuklarda alt islatma
• Diabetes Insipitus I (Sik idrar çikma ile kendini gösteren bir hastaliktir)
• Hipertiroidi (Tiroid bezinin asiri çalismasidir)
• Kronik Böbrek Hastaligi
• Epilepsi (Halk arasinda sara nöbetleri olarak da bilinir)
• Diüretik (Idrar söktürücü) ya da lityum kullanimi
• Idrar Yolu Enfeksiyonlari
• Kabizlik
• Anatomik Sorunlar
• Uygunsuz ADH Sendromu (Idrar miktarini azaltan hormonun uygunsuz salinimi)


NEDEN OLUR?

1- Merkezi Sinir Sisteminin Gelismesinde Gecikme

Sebebi tam olarak bilinmemesine ragmen alt islatan çocuklarda merkezi sinir sisteminin gelisiminde aksakliklarin oldugu yapilan çalismalarla gösterilmistir. Fizik muayenelerde de boy kisaligi, motor gelisim geriligi, dil gelisimi geriligi, kemik yasinin küçük olmasi gibi bulgulara siklikla rastlanir. Çocugun yasinin ilerlemesiyle sorunun ortadan kalkmasinin da bunun bir kaniti oldugu belirtilmektedir.

2- Genetik Nedenler

Ailede hem anne hem babada çocukken alt islatma öyküsü varken, çocukta alt islatma görülme sikligi yaklasik %75 olarak bulunmustur. Tek ebeveynin çocuklugunda böyle bir hikaye varsa bu oran %40- 50 civarindandir. Tek yumurta ikizlerinde de ikisinde birlikte alt islatma sorunu ikiz olmayan kardeslerden daha sik görülmektedir. Alt islatma sorunu olan çocuklarin ikinci dereceden akrabalarinda da alt islatma öyküsü oldukça yaygindir. Genetik arastirmalar sonucu bu soruna neden olabilecek çesitli gen bölgeleri bulunmustur.

3- Idrar tutucu hormonun saliniminda ritmik bozulmanin olmasi

Böbreklerden su atilimini düzenleyen "Antidiüretik hormon" adi verilen hormonlar saglikli bireylerde geceleri daha çok salinirlar. Böylece idrar torbasinin geceleri gündüz doldugu kadar dolmasi engellenir. Bu nedenle alt islatmalar geceleri görülmez. Yapilan çalismalarda gösterilmistir ki, alt islatma sorunu olan çocuklarda bu hormon geceleri daha fazla salinmamaktadir. Gündüz oldugu gibi az salinan bu hormonlar nedeniyle idrar torbasi daha hizli dolmakta ve çocuk altina kaçirmaktadir.

4- Psikososyal Stresle ilgili nedenler

Bunlardan bazilari:

-Çocuk eve bir kardesin gelmesiyle bu yeni duruma uyum saglamakta güçlük çeker, endise anneyi kaybetme korkusu, artik sevilmeyecegi hisleriyle çocuklarda alt islatmabocalar. Bu süreçte yeni gelen bebege gösterilen ilgiyi kiskanir ve bu duygular alt islatmaya sebep olabilir.

-Bu yas çocugu irade kavramini ögrenmeye baslar. Hangi kiyafeti giyecegine, ne zaman tuvalete gidecegine, hangi oyuncagi ile oynayacagina kendisi karar vererek iradesi gelisir. Fakat bu dönemde asiri temiz, titiz ve düzenli anneler, çocuklarina tuvalet egitimini sert verebilirler. Çocuk tuvaleti gelmeden tuvalete gitmeye zorlanabilir. Tuvalete gitmek onun için korku dolu bir deneyim olmaya baslar. Bunu kendi iradesi ile istemeyen çocuk artik orayi sevmeyecektir. Bu nedenle de gece alt islatmalar görülebilmektedir.

-Asiri koruyucu, kollayici ve çocugun her istediginin yapildigi ailelerde de çocuk, tuvaletini uygun yere yapmayi ögrenemeyecek ve bebeksi kalmaya çabalayacaktir.

-Olumsuz ve yetersiz anne-çocuk iliskisi, ebeveynlerde ruhsal sorunlarin olmasi, stresli yasam olaylari (kayiplar, ev degisiklikleri gibi) da çocuktaki ruhsal dengeyi bozacagindan bu durum kendini alt islatma ile gösterebilir.

Uzun yillar alt islatmasi olan çocuklarin derin uykularinin oldugu tuvaletinin gelmesi hissiyle uyanamadigi bu nedenle alt islatmalarin oldugu düsünülmüstür. Fakat son yillarda yapilan çalismalarda alt islatmasi olan ve olmayan çocuklar arasinda uyku derinligi yönünden bir fark bulunamamistir. Fakat bademcikleri ile ilgili sorunu olan ve bu nedenle agzi açik uyuyan çocuklarda uyku kalitesi etkilendigi için alt islatmalarin daha sik görüldügü de belirlenmistir.

Alt islatmaya neden oldugu düsünülen daha pek çok durum vardir. Fakat alt islatma sebeplerinin tümünün arasinda genetik yatkinlik en çok üzerinde durulan ve etkisi gösterilmis etkendir.

TEDAVISI NEDIR?

Alt islatma sorununda uygulanan tedaviler sunlardir:

o    Davranissal uygulamalar: 

-Ebeveyn egitimialt islatma çizelgesi
-Çocuklara uygulanan davranisçi teknikler
-Geç saatte alinan sivi miktarinin azaltilmasi ve özellikle uyku saatinden önce uyku kalitesini bozacak içeceklerin içilmemesi.
-Gece uyandirma alistirmalari: Burada amaç idrar torbasini bosaltmak degil çocugun tuvaletinin gelme hissi ile uyanmasi arasinda bir bag olusturarak kendi kendine uyanmasini saglamaktir. Bu nedenle geceleri çocugu tuvalete götürmek için birden çok kaldirmak gereksizdir. Bununla birlikte çocugun tam olarak uyanmasi saglanmalidir. Gece biberonla uykuya geçmek de gece altini islatmalari artiracagindan yatmadan önce süt içirmek yerine yemek sonrasi sütlü takviyeler önerilir.
-Idrar torbasi egzersizleri: Isemeler arasindaki sürenin yavas yavas artirilmasi amaçlanir, idrar yaparken kaslarin kasilip gevsemesi gibi egzersizler yapilarak kas gelisimi artirilmaya çalisilir.

o    Alarm cihazlari

Çocugun altini islatmasi sonrasinda alarm veya titresimle uyandirilmasi için kullanilan cihazlardir. Ülkemizde pek çok farkli tipi mevcuttur. Klasik kosullanma yoluyla çocugun uyanmasi saglanir. Basari orani yüksek olmakla birlikte cihaz çikarildiktan sonra nüks orani çok fazladir.

o    Psikoterapi

Alt islatmaya sebep olan psikososyal faktörler varsa bu durumun çocukta yarattigi ruhsal sorunlarin üstesinden gelinmesi için doktorunuz uygun görürse bireysel terapi, oyun terapisi veya aile terapisi önerilebilir.

o    Ilaç tedavileri

Alt islatma tedavisinde ilaç, çocugun bu durumuna psikosoyal bir durum eslik etmekteyse; çocukta kaygi bozuklugu, depresyon gibi hastaliklar varsa tercih edilir. Alt islatma sorununda kullanilabilen birçok farkli ilaç tedavisi bulunmaktadir. Bu ilaçlar çocugun ruhsal durumunu düzelterek, idrar torbasinin kapasitesini genisleterek, uyku derinligini azaltarak ve idrar salinimini azaltan hormonlari artirarak etkili olurlar. Toplumda yaygin olarak dile getirilen bu ilaçlarin kisirlik yaptigi, beyne zarar verdigi, çocugun gelisimini etkiledigi ve bagimlilik yaptigi söylentileri asilsizdir.

 

Evde Neler Yapilabilir?

Gece alt islatmalari her yil %10-20 spontan remisyon gösterir. Ek ruhsal-fiziksel bozukluk kötü gidisin göstergeleridir. Bu nedenle destekleyici olunmalidir. Utandirmak, bagirmak, dislamak, cezalandirmak kendiliginden düzelme olasiligi çok yüksek olan bir soruna faydadan çok zarar verecektir. Bilerek ve isteyerek ortaya çikan bir durum olmadigi bilinmelidir. Sorunu çözmek için baskici ve asiri disiplinli tutumlardan kaçinmak gerekir. Azarlama, çocukla aranizda bir iletisimsizligin dogmasina veya çocugunuzun kendisini kötü ve basarisiz hissetmesine yol açar ki bunlar da tuvalet egitimini kolaylastirmak yerine daha da zora sokar. Tuvalet egitimi uygularken çocuk idrar tuttugu zamanlarda ödüllendirilmeli, idrarini kaçirdiginda ise asla agir bir sekilde cezalandirilmamalidir. Çocukla konusarak durumunun geçici oldugu çocuga anlatilmalidir. Çocuk basarili olacagi etkinliklere sevk edilmelidir.

Altini islattigi zamanlarda hemen alti degistirilmeli ve temizlikten haz almasi saglanmalidir. Çocugunuz altina kaçirdiginda islak çamasirlarini degistirmesine sakin bir sekilde yardimci olun. Gece yatagi islatiyorsa altini temizleyin, çarsaflari degistirin ve yeniden yatagina koyun.

Çocugun bu durumunu kardesleri dahil baskalariyla onun yaninda paylasmaktan, alayci ve küçümseyici tavirlardan, altini islatma davranisi için çocugu cezalandirmaktan, bu davranis nedeniyle ortaya çikan sorunlardan sikayet etmekten, bu davranisi olmayan çocuklarla çocugu kiyaslamaktan kaçinmalari gerekir.

Tuvalet egitiminde ne asiri kati ve baskili ne de asiri hosgörülü ve disiplinsiz olunmalidir.

Uzman yardimi alin. Bazen bilinçsizce uygulanan davranissal yöntemler çocugun yasam konforunun belirgin bir sekilde bozulmasina neden olabilir. Bu nedenle uzmana danisarak çocugunuza özel bir uygulama planlanmasini saglayin.

Çocugun bu durumunu kardesleri dahil baskalariyla onun yaninda paylasmaktan, alayci ve küçümseyici tavirlardan, altini islatma davranisi için çocugu cezalandirmaktan, bu davranis nedeniyle ortaya çikan sorunlardan sikayet etmekten, bu davranisi olmayan çocuklarla çocugu kiyaslamaktan kaçinmalari gerekir.

Tuvalet egitiminde ne asiri kati ve baskili ne de asiri hosgörülü ve disiplinsiz olunmalidir.

Uzman yardimi alin. Bazen bilinçsizce uygulanan davranissal yöntemler çocugun yasam konforunun belirgin bir sekilde bozulmasina neden olabilir. Bu nedenle uzmana danisarak çocugunuza özel bir uygulama planlanmasini saglayin.

Etiketler

Gelin birlikte çözüm bulalım!

Online randevu almak için tıklayın

Yorumlar